สนใจปลูกผักหวานแต่ไม่มีที่

คำถามของคุณdelicacy น่าสนใจมาก
เพราะทุกวันนี้ผักหวานเป็นที่นิยมของคนในเมือง
ขนาดรุกล้ำเข้ามาเป็นเมนูในภัตตาคาร ร้านอาหารใหญ่ๆได้

ลองพิจารณาดูเรื่องราวของผักหวานที่ว่านี้
จากบทความในเว็บไซท์ http://naichef.50megs.com/veget7.html

(ภาพจาก www.oknation.net หนุ่มเมืองเลย)

ผักหวาน

--------------------------------------------------------------------------------

ผักหวาน แต่ก่อนนี้มีให้กินเฉพาะตามต่างจังหวัด
ในเขตจังหวัดที่มีภูเขา แถวภาคอีสานและภาคเหนือ มาในระยะ 10 มานี้
ผักหวานเริ่มเห็นในตลาดเขตที่เป็นชุมชนคนต่างจังหวัดมากขึ้น
และมาพร้อมกับไข่มดแดง

ในระยะแรกที่ผักหวานปรากฎในเมืองกรุง
มักเป็นการซื้อขายที่จับจองสั่งกันมาโดยตรงจากผู้นิยมกินผักหวาน
ปัจจุบันนี้ผักหวานแพร่หลายมากขึ้น พร้อมกับขยายความนิยมสู่คนกรุง
สนนราคาผักหวานถีบตัวขึ้นพรวดพราดใน 2-3 ปีให้หลัง
จากราคากำละ 10 บาทในต้นฤดูฝนและ 5 บาทในปลายฤดู
กำหนึ่งตกประมาณครึ่งค่อนกิโล กลายมาเป็นกิโลกรัมละ 100-200 บาท
และสูงถึง 100-150 บาทในปลายฤดู
ซึ่งเดือนนี้ผักหวานมีราคาแพงทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจัดหวัด

ผักหวาน เป็นผักยอดจากไม้ต้น
มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Melienth suavis Pierre
ออกผลเป็นพวงคล้ายผลมะไฟ ใบสีเขียวมัน กรอบและเปราะง่าย
ต้นผักหวานไม่ชอบแดดจัด ไม่ชอบน้ำมาก
จึงเป็นต้นไม้ที่ทนแล้งได้ดี ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด

ต้นผักหวานเกิดขึ้นในป่ากลางภูเขา เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ
แม้ในปัจจุบันก็ยังไม่ปรากฎว่ามีการปลูกต้นผักหวาน
ทั้งนี้เพราะผักหวานเป็นไม้ยืนต้นที่ใช้เวลาในการเจริญเติบโตนาน
เป็นไม้ขนาดกลาง สูง 3-5 เมตร แตกกิ่งแทงก้านหนาแน่น
แตกใบอ่อนช่วงต้นฤดูร้อนจนถึงต้นฤดูฝน
ระหว่างปลายเดือนกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม
กิ่งอ่อนที่เพิ่งจะแทงยอดออกมาเต็มไปด้วยใบอ่อนดกแน่น
ชาวบ้านนิยมฟันลงมาทั้งกิ่งใหญ่
แล้วจึงตัดเฉพาะกิ่งอ่อนมัดกำเอาไว้เพื่อนำไปขาย
ผักหวานเหี่ยวง่าย ดังนั้นจึงต้องห่อด้วยใบตองกล้วย
และพรมน้ำให้ชื้นอยู่ตลอดเวลา

ผักหวานมีรสชาติหวานสมชื่อ
หน้าตาใบผักหวานคล้ายใบอ่อนต้นแก้ว สีเขียวอ่อน ก้านกรอบนุ่ม
ผักหวานที่หักจากต้นมาสดๆ ชาวบ้านนิยมนำไปนึ่ง
แล้วจิ้มกินกับน้ำพริกแจ่วสารพัดชนิด
ใครมีโอกาสได้กินผักหวานที่หักมาสดๆ แล้วละก็
จะได้ลิ้มชมรสหวานจะๆ เลยทีเดียว
หวานทั้งใบและกิ่งอ่อนสมกับที่ได้ชื่อว่า "ผักหวาน" จริงๆ

ผักหวานมีชนิดเดียวคือ "ผักหวาน"
ต่อมาผักหวานชนิดเดียวนี้ถูกเรียกว่า "ผักหวานป่า"
ทั้งนี้เพราะมีต้นไม้อีกชนิดหนึ่งที่หน้าตาคล้ายผักหวาน
แต่คนละต้น คนละพันธุ์กัน ชาวบ้านเรียกว่า "ผักหวานบ้าน"

ผักหวานบ้านเป็นผักไม้พุ่มเตี้ย ต้นเป็นกอ
ปลูกตามรั้วบ้านได้ ผักหวานบ้านนี้บางครั้งเรียกว่า "มะยมป่า"
ทั้งนี้เพราะมีลูกคล้ายมะยมห้อยใต้ใบผักหวานบ้าน
นิยมนำมากินเช่นกัน รสออกมันๆ จืดๆ
ใบอ่อนออกหนาแน่นในช่วงเวลาเดียวกัน

ผักหวานแสนอร่อยปลอดสารพิษและมีคุณค่าอาหารเต็มร้อยนี้
ยังมีผักป่าหน้าตาเหมือนผักหวานแตกยอดแทงกิ่งขึ้นมาแซมอีก
คือ "ผักหวานเมา" กินแล้วก็ทำให้คนกินเมาได้
อีกชื่อหนึ่งเรียกว่า "ผักเสน"
อย่างไรก็ตามด้วยความที่ผักหวานเมาหน้าตาเหมือนผักหวาน
โอกาสเก็บผิดพลาดปนเข้ามากับผักหวานป่าย่อมเป็นไปได้
ชาวบ้านมีวิธีแก้ง่ายๆ คือขณะต้มน้ำแล้วผักหวานยังไม่เดือดนั้น
ให้กำข้าวสารโยนใส่ไปในหม้อแกงด้วย ก็จะไปแก้ฤทธิ์เมาของผักหวานเมาได้

ชาวเหนือจะแกงผักหวานแล้วใส่ขนมจีนหรือวุ้นเส้นลงไปด้วย
ผู้คนกินผักหวานกันมาชั่วชีวิตเป็นเวลาสิบปีก็ยังไม่เคยเจอผักหวานเมาเลย
ดังนั้นก็ไม่ต้องกังวลใจในเรื่องนี้ กินผักหวานให้เต็มที่
เพราะคนเก็บผักหวานเขาจะเก็บจากต้นเดิมที่เคยเก็บมาชั่วนาตาปีแล้ว

ผักหวานนิยมกินกันหลายแบบ คือต้มจิ้มน้ำพริก
ซึ่งชาวบ้านไม่ได้เอาไปต้ม หากแต่นำไปนึ่งแทน
และแกงกับไข่มดแดง นับเป็นอาหารสุดฮิตของคนอีสานจริงๆ
เพราะผักหวานเบ่งบานในเวลาเดียวกับไข่มดแดงกำลังเต่งไข่ใบใหญ่
เมื่อชาวบ้านหาผักหวานในป่าก็มักไปสอยเอาไข่มดแดงด้วยในเวลาเดียวกัน
แกงใส่ปลาย่างผสมใบชะอม ทำเป็นแกงอ่อมก็อร่อยดี
ทางเหนือนิยมแกงผักหวานใส่ปลาย่างกับวุ้นเส้น
งบผักหวานใส่ไข่มดแดงสุดอร่อย

เดี๋ยวนี้คนกรุงเอาผักหวานไปผัดกับน้ำมันร้อนๆ ปรุงด้วยซีอิ๊ว
เหยาะเกลือป่นนั่นก็อร่อยไม่เลวจริงๆ

คุณค่าอาหารของผักหวาน แน่นอนว่าต้องเป็นผักปลอดสารพิษ
ที่มีทั้งคาร์โบไฮเดรต โปรตีน ไขมันเล็กน้อย และมีแร่ธาตุ
แคลเซียม ฟอสฟอรัส และเหล็กอยู่มาก

******************

ป้าเสลา ยกบทความที่ว่าด้วยเรื่องของผักหวานมายืดยาว
ลองพิจารณาดูจะเห็น ย่อหน้าสีม่วง เล็กๆ ที่น่าสนใจ

ผักหวานบ้านเป็นผักไม้พุ่มเตี้ย ต้นเป็นกอ
ปลูกตามรั้วบ้านได้ ผักหวานบ้านนี้บางครั้งเรียกว่า "มะยมป่า"
ทั้งนี้เพราะมีลูกคล้ายมะยมห้อยใต้ใบผักหวานบ้าน
นิยมนำมากินเช่นกัน รสออกมันๆ จืดๆ
ใบอ่อนออกหนาแน่นในช่วงเวลาเดียวกัน

ซึ่งดูแล้วน่าจะลองเอามาปลูกอย่างที่คุณ delicacy สนใจ
และได้มีผู้ทำโครงการ การปลูกผักหวานบ้าน นี้ขึ้นแล้ว
ทั้งแบบปลูกในเชิงพาณิชย์
และปลูกในบ้านไว้เก็บกินในครอบครัว

โลกเกษตร : 'ผักหวานบ้าน' สุดยอดผักพื้นบ้านไทยที่นครนายก

"ผักหวานบ้าน" เป็นผักพื้นบ้านอีกชนิดหนึ่ง
ที่กำลังได้รับความสนใจจากผู้บริโภคมากขึ้น
นอกจากจะมีรสชาติอร่อยประกอบอาหารได้หลากหลายชนิดแล้ว
ยังจัดเป็นผักสุขภาพที่มีส่วนช่วยในการป้องกันการเกิดโรคได้หลายชนิด
ยังมีคนไทยอีกเป็นจำนวนมากที่ไม่รู้จักและไม่เคยรับประทานผักหวานบ้าน
แต่ถ้าได้รับประทานแล้วจะติดใจกันทุกรายไป

ขณะนี้ผักหวานบ้านสามารถนำมาปลูกในเชิงพาณิชย์
และผลิตเป็นผักพื้นบ้านปลอดสารพิษที่มีการซื้อ-ขายกัน
ถึงกิโลกรัมละ 50 บาท และจัดเป็นผักพื้นบ้านที่ปลูกง่าย,
สามารถเก็บยอดขายได้ตลอดทั้งปี
ปลูกไปเพียงครั้งเดียวต้นจะมีอายุยืนถึง 40 ปี

คุณสมชาย บำรุงจิตร์ ประธานกลุ่มผักหวานปลอดสารพิษ
เลขที่ 6 หมู่ 9 บ้านโคกลำดวน ต.พรหมณี อ.เมืองนครนายก จ.นครนายก บอกว่า
แต่เดิมสมาชิกในกลุ่มมีอาชีพเป็นเกษตรกรทั้งหมดปลูกไผ่ตง, ชะอม,
ตำลึงและเพาะเห็ดฟาง เป็นต้น
มีอยู่ปีหนึ่งไผ่ตงในหมู่บ้านออกดอกและตายเกือบทั้งหมด
จึงได้มองหาพืชอื่นมาทดแทน
ทราบข่าวว่าโครงการส่วนพระองค์ ที่ ต.บางแตน อ.บ้านสร้าง จ.ปราจีนบุรี
มีการปลูกผักหวานบ้าน
จึงได้ศึกษาถึงความเป็นไปได้และได้จัดซื้อพันธุ์ มาปลูก
ในช่วงปี พ.ศ. 2544 หลายหมื่นต้น

คุณสมชายยอมรับว่าในระยะแรกเกิดปัญหาเรื่องผลผลิตจำหน่ายไม่ดีเท่าที่ควร
เพราะคนกินไม่เป็นและไม่รู้จัก
จึงได้วางแผนการตลาดด้วยการแจกให้กินฟรีบ้าง,
แจกไปตามร้านอาหารบ้าง
ในที่สุดความต้องการของตลาดมีมากขึ้นจนผลผลิตไม่เพียงพอต่อความต้องการ

ปัจจุบันพื้นที่ปลูกผักหวานบ้านของสมาชิกในกลุ่มทั้งหมดจำนวน 110 หลังคาเรือน
พื้นที่ปลูก 100 กว่าไร่ มีกำลังการผลิตผักหวานบ้านเฉลี่ย 5,000 กิโลกรัมต่อเดือน
มีรายได้หมุนเวียนถึงเดือนละ 250,000 บาทต่อเดือน
สำหรับเทคนิคที่สำคัญในการปลูกผักหวานบ้านนั้น
คุณสมชายบอกว่าควรจะมีการจัดการในเรื่องระบบการให้น้ำให้ดี
ใช้ระบบสปริงเกิลที่พ่นแบบละอองฝอยเหมือนฝนตกจะดีมาก
ที่สำคัญคือปุ๋ยคอกจะต้องให้อย่างสม่ำเสมออย่างน้อยเดือนละ 2 ครั้ง
และใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 25-7-7 เฉลี่ยเดือนละ 3 ครั้ง
นอกจากนั้นยังได้อธิบายวิธีการเก็บยอดผักหวานบ้าน
(เกษตรกรจะเริ่มเก็บยอดผักหวานบ้านตั้งแต่ย่ำรุ่งประมาณ 6 โมงเช้า
เก็บไปจนถึง 10 โมงเช้าจะหยุด จะได้ยอดที่มีคุณภาพมีสีเขียวออกเหลือง)
การเก็บจะต้องใช้มือเด็ดใส่ในถุงหรือกระเป๋า ที่มัดติดตัวเรา
พอเต็มจะนำมารวมใส่เข่งหรือตะกร้า ที่วางอยู่ในร่มแล้วนำผ้าชุบน้ำหมาด ๆ
คลุมผักหวานบ้านไว้จะทำให้ยอดคงความสดและลดการคายน้ำไม่เหี่ยว

ในขณะที่ความต้องการของตลาดมีมากขึ้น
ทางกลุ่มมีการจัดตั้งฝ่ายการตลาดเพื่อป้องกันการตัดราคากันเอง
และได้มีการประกันราคาจากสมาชิกในราคากิโลกรัมละ 45 บาท
และจำหน่ายให้พ่อค้าคนกลางในราคากิโลกรัมละ 50 บาท
เงินที่เหลือส่วนต่าง 5 บาท ทางกลุ่มจะหักไว้มาใช้ในการบริหารกลุ่ม
ซึ่งสมาชิกทุกคนพอใจ

ผักหวานบ้านได้เปรียบผักหวานป่าตรงที่ปลูกและเก็บเกี่ยวได้ตลอดทั้งปี
และเป็นผักพื้นบ้านที่มีรสชาติอร่อยและมีประโยชน์ต่อร่างกาย

แปลงปลูกผักหวานบ้านที่โรงเรียนหนองตาหลวง
ภาพจาก http://school.obec.go.th/

"คู่มือการปลูกผักหวานบ้าน" พิมพ์ 4 สี
มีแจกให้เกษตรกรและผู้สนใจเขียนจดหมายพร้อมสอดแสตมป์ 15 บาท
ส่งมาขอได้ที่ ชมรมเผยแพร่ความรู้ทางการเกษตร
เลขที่ 2/200 ถนนศรีมาลา ต.ในเมือง อ.เมือง จ.พิจิตร 66000
โทร. 0-5661-3021.

ทวีศักดิ์ ชัยเรืองยศ
ที่มา: http://www.dailynews.co.th/agriculture/each.asp?newsid=37019

ต้นกล้าผักหวานบ้านชำกิ่งพร้อมปลูกสูงประมาณ 30 ซม.
ราคาต้นละประมาณ 15 บาท

(ภาพจาก http://www.nongbell.com)

คุณ delicacy ลองติดต่อขอคู่มือดังกล่าวมาศึกษา
และลองหาพันธุ์ผักหวานบ้าน มาปลูกในกระถางหรือในกะบะดู

...	ผักหวานบ้าน ผักหวานแสนอร่อยปลอดสารพิษ และมีคุณค่าอาหาร คุณย่าเป็นคนปลูกไว้ 2 ต้นค่ะ ได้มาจากงานเกษตรแฟร์ ราชมงคลบางพระ ปีที่แล้ว ออกยอดบ่อยมาก ลูกก็กินได้ ใช้แกง หรือผัดซอสหอยนางรม หรือต้มจิ้มน้ำพริก ก็อร่อย ภาพและคำบรรยายจาก www.bloggang.com ครอบครัวตัว ต.

หากคิดว่าจะปลูกไว้กินในครอบครัว
คงต้องปลูกในกะบะที่ใหญ่มากสักหน่อย
เพราะผักหวาน เมื่อนำไปปรุงอาหารจะมีความยุบตัว หรือหดตัว
หากจะผัดหรือแกงให้ได้สักจาน หรือถ้วยใหญ่ๆ
ก็ต้องเก็บยอดผักหวานให้ได้ สักหลายๆกำทีเดียว