อ่านภาษาไทยให้ถูกต้องเสียก่อนเถิด

<< < (39/43) > >>

softly_gun:
Tweet



เชิญ อัญเชิญ นิมนต์ อาราธนา

โดยอาจารย์ กาญจนา นาคสกุล

เชิญ แปลว่า แสดงความปรารถนาด้วยถ้อยคำที่สุภาพ หรือถ้อยคำกับท่าทางที่สุภาพอ่อนน้อม เพื่อให้ผู้ใดผู้หนึ่งมาหรือไปที่ใดที่หนึ่ง หรือทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น เขาส่งการ์ดไปเชิญมิตรสหายและผู้ที่เคารพนับถือมาร่วมงานวันเกิดอายุ ๙๐ ปีของมารดา คุณพ่อโทรศัพท์เชิญเพื่อนๆให้มาร่วมงานวันเกิดของท่าน เจ้าภาพเชิญประธานในพิธีให้กล่าวคำอวยพรแก่คู่บ่าวสาว เมื่อเราไปถึงห้องท่านอธิบดีก็มีเจ้าหน้าที่มาเชิญให้เราเข้าไปรอในห้องรับรอง มีเสียงประกาศเชิญผู้ที่มาติดต่อทำบัตรประชาชนให้เข้าพบเจ้าหน้าที่ตามหมายเลข

นอกจากนี้ คำว่า เชิญ ยังใช้เป็นคำอนุญาตที่กล่าวอย่างสุภาพให้ทำอย่างใดอย่างหนึ่งได้ เช่น เชิญคุณตามสบายนะคะ ขอให้คิดว่าเป็นบ้านของคุณเองแล้วกัน และอาจใช้ในลักษณะประชดก็ได้ เช่น เขาอยากจะไปหัวหกก้นขวิดที่ไหนก็เชิญเลย ฉันไม่สนใจด้วยแล้ว

อัญเชิญ มีความหมายหนึ่งเหมือนกับคำว่า เชิญ แต่เป็นคำที่ถือว่า ไพเราะ สูงส่ง และสุภาพกว่าคำว่า เชิญ จึงใช้ในราชาศัพท์ เช่น ผู้จัดงานมีความปรารถนาจะกราบบังคมทูลอัญเชิญเจ้านายพระองค์ใดพระองค์หนึ่งให้เสด็จมาทรงเปิดงาน พระองค์ทรงพระกรุณาเสด็จพระราชดำเนินมาพระราชทานรางวัลตามคำกราบบังคมทูลอัญเชิญของท่านนายกสมาคมฯ

นอกจากนี้อัญเชิญ ยังใช้ในความหมายว่า นำ พา ยก เมื่อใช้กับสิ่งที่เคารพบูชาอย่างสูงยิ่ง เช่น เจ้าหน้าที่อัญเชิญพระพุทธรูปขึ้นประดิษฐานบนบุษบก รัฐบาลอัญเชิญพระธาตุจากประเทศจีนมาให้พุทธศาสนิกชนได้กราบไหว้บูชา

นิมนต์ เป็นคำกริยาที่มาจากภาษาบาลีว่า นิมนฺต แปลว่า เชิญ ใช้กับการเชิญพระภิกษุ หรือสามเณร เช่น พระมาถึงหน้าบ้านแล้วนิมนต์ท่านรับบิณฑบาตด้วย เราจะทำบุญบ้านเธอไปนิมนต์พระภิกษุ ๙ รูป ให้มาฉันเพลที่บ้านเราวันอาทิตย์หน้านะ คำกล่าวเชิญพระภิกษุ สามเณรก็ใช้คำว่านิมนต์ เช่น พระคุณเจ้ามาถึงแล้ว นิมนต์ขึ้นบนเรือนเถอะเจ้าค่ะ

อาราธนา เป็นคำกริยา ที่มาจากคำภาษาบาลีว่า อารธนา แปลว่า เชื้อเชิญ ใช้สำหรับการเชื้อเชิญพระภิกษุ สามเณรให้แสดงธรรม บทอาราธนาที่พุทธศาสนิกชนทั่วไปรู้จักและใช้อยู่เป็นประจำ ได้แก่ บทอาราธนาศีล บทอาราธนาธรรม และบทอาราธนาพระปริตร

อาราธนาศีล หมายถึง การกล่าวคำขอให้พระภิกษุให้ศีล แต่ก่อนให้ศีลพระภิกษุจะกล่าวนำให้ไตรสรณคมณ์ด้วย เป็นวิธีการปฏิบัติในพระพุทธศาสนาที่พระภิกษุจะไม่ให้ศีลหรือธรรมแก่ผู้ที่มิได้ขอ เมื่อต้องการจะถือศีล พุทธศาสนิกชนจึงต้องกล่าวคำขอให้พระให้ศีล เมื่อต้องการฟังธรรมก็ต้องกล่าวคำขอธรรม เมื่อต้องการให้พระสวดพระปริตรก็ต้องกล่าวคำขอ คำอาราธนา ศีลเป็นคำภาษาบาลี มีข้อความว่า มยํ ภนฺเต วิสํ วิสํ รกฺขนตถาย ติสรเณน สห ปญฺจสีลานิยาจาม อ่านว่า มะยัง ภันเต วิสุง วิสุง รักขะนัตถายะ ติสะระเณนะ สะหะ ปันจะสีลานิ ยาจามะ แปลว่า ข้าแต่พระภิกษุผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลายขอซึ่งศีล ๕ ข้อ พร้อมทั้งพระรัตนตรัยเพื่อประโยชน์แก่การถือเป็นสรณะ

การกล่าวขอศีลต้องกล่าวซ้ำกัน ๓ ครั้ง เพื่อเป็นการยืนยันว่าต้องการถือศีลอย่างแน่วแน่มั่นคง การถือศีล หมายถึง การรักษาศีล การระวังตนไม่ให้กระทำผิดข้อห้ามของศีล เมื่อพระภิกษุกล่าวนำศีลเพื่อให้ถือมั่นว่าจะไม่กระทำสิ่งที่ไม่ควรกระทำ ซึ่งจะเป็นศีล ๕ ข้อ หรือ ๘ ข้อ ตามที่กล่าวขอนั้นแล้ว ผู้ที่ขอศีลกล่าวตามเป็นการยืนยันว่าจะปฏิบัติตามคำข้อห้ามนั้นๆ ผู้ขอศีลต้องแปลศีลให้เข้าใจ ต้องรู้ว่าศีลนั้นมีเนื้อความว่าอะไรจะได้ปฏิบัติตามได้ถูกต้อง

การปฏิบัติตามศีลที่ขอถือ คือ การละเว้นการกระทำผิดทางกายและทางวาจา ศีล ๕ กล่าวถึงสิ่งที่ต้องละเว้น ๕ ประการ ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ การไม่ลักทรัพย์ การไม่ประพฤติผิดลูกผิดเมียผู้อื่น การไม่กล่าวคำเท็จ และการไม่ดื่มเครื่องดองของเมา ศีล ๘ กล่าวถึงสิ่งที่ต้องละเว้น ๘ ประการ เพิ่มจากศีล ๕ อีก ๓ ประการ คือ การไม่กินอาหารในเวลาวิกาล การไม่ดูการละเล่นไม่ใช้เครื่องหอม และการไม่นอนที่นอนสูง

อาราธนาธรรม หมายถึง การกล่าวคำเชิญหรือขอให้พระภิกษุเทศน์ หรือแสดงธรรมนั่นเอง คำกล่าวอาราธนาธรรม เป็นคำภาษาบาลีว่า พฺรหมา จ โลกา ธิปติ สหมฺปติ กตฺอญฺชลี อนฺ ธิวรํ อยาจถ สนฺตีธ สตฺตาปปรชกฺขชาติกา เทเสตุ ธมฺมํ อนุกมฺปิมํ ปชํฯ อ่านว่า พฺรัมมา จะ โลกา ทิปะติ สะหัมปะติ กัตอันชะลี อันทิวะรัง อะยาจะถะ สันตีทะ สัตตาปะ ปะระชักขะชาติ กา เทเสตุ ธัมมัง อะนุกัมปิมัง ปะชัง แปลว่า ท้าวสหัมบดีพรหมผู้เป็นอธิบดีแห่งโลก ได้อัญชลีทูลขอวิงวอนพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐว่า สัตว์ผู้มีธุลีน้อยในดวงตาในโลกมีอยู่น้อย ขอพระองค์โปรดแสดงธรรมอนุเคราะห์ด้วยเถิด

ในการทำบุญ จะมีการสวดมนต์บทพระธารณะปริตรคาถา ซึ่งเป็นบทสรรเสริญพระพุทธคุณอย่างย่อสั้นแต่สมบูรณ์ เจ้าของบ้านจะกล่าวคำอาราธนาพระปริตร ซึ่งเป็นภาษาบาลีว่า วิปตฺติ ปติพาหาย สพฺพสมฺปตฺติสิทฺธิยา สพฺพทุกฺขวินาสาย ปริตฺตํ ภรูถ มงฺคลํ อ่านว่า วิปัตติ ปะติพาหายะ สับพะสัมปัตติสิดทิยา สับพะทุกขะวินาสายะ ปะริตตัง พฺรูถะ มังคะลัง ผู้ขอให้พระภิกษุสวดบทพระปริตร กล่าวบทอาราธนานี้ ๓ ครั้ง โดยเปลี่ยนคำว่า ทุกฺข (ทุกขะ) เป็น ภย (ภะยะ) ในบทที่ ๒ และเปลี่ยนเป็นโรค (โรคะ) ในบทที่ ๓ บทอาราธนานี้มีความหมายว่า ขอพระสงฆ์ทั้งหลายจงสวดบทพระปริตรอันเป็นมงคลเพื่อป้องกันความวิบัติเพื่อความสำเร็จในสมบัติทั้งปวง และเพื่อให้ทุกข์ทั้งปวงพินาศไป เพื่อให้ภัยทั้งปวงพินาศไปเพื่อให้โรคทั้งปวงพินาศไป

น้าดี้:
Tweet


หมาหางด้วน

คนที่ทำอะไรพลั้งพลาดไปจนอับอายขายหน้า  แต่ไม่ยอมรับ
แถมยังพยายามชักชวนผู้อื่นให้เห็นดีเห็นงามกับความผิดพลาด
นั้น  สำนวนไทยเราเรียกคนประเภทนี้ว่าเป็นพวกหมาหางด้วน
เหตุที่เรียกเช่นนี้เพราะมีที่มาที่ไปจากนิทานอีสปเรื่องหนึ่ง

เรื่องมีอยู่ว่า  หมาจิ้งจอกตัวหนึ่งพลั้งพลาดไปติดกับดักนายพราน
เข้า  มันไม่ยอมแพ้  ดิ้นรนจนหลุดกับดักออกมาได้  แต่ก็ต้องสูญ
เสียหางไป  และรู้สึกอับอายขายหน้ามากที่กลายเป็นหมาหางด้วน

มันจึงพยายามพูดจาโน้มน้าวใจให้หมาตัวอื่นเห็นดีเห็นงามกับการ
ไม่มีหาง  โดยยกเหตุผลว่า  เป็นหมาหางด้วนแล้วดูดี  มีเสน่ห์
แถมน้ำหนักตัวยังเบาลงและเดินเหินได้คล่องแคล่วว่องไวอีกต่างหาก

คนพวกนี้นอกจากด้วนแล้ว  สีข้างคงต้องเจ็บด้วยแหละ
ถึงไถลเถลือกไปได้

     (จาก... นิตยสาร แพรว #672)

เสลา:
Tweet



"หมาเห่าเครื่องบิน"

เป็นสำนวนไทยที่เราคุ้นหูมานาน
หมายถึงลักษณะของคนที่ใคร่มี ใคร่เป็น ใคร่อยากได้ ในสิ่งที่สูงเกินเอื้อม
เปรียบกับหมาเห็นเครื่องบิน บินผ่านบนท้องฟ้า
ก็ได้เพียงแค่เห่า บ๊อกๆ

สำนวนนี้ทีถูกนำมาใช้กันมาก
เช่น กรณีไปหลงรักคนที่ต่างฐานะหรือมีเจ้าของแล้วเป็นต้น
ดังเช่นเพลงของโลโซ "หมาเห่าเครื่องบิน"






เนื้อเพลง: หมาเห่าเครื่องบิน
อัลบั้ม: โลโซ แลนด์

อาจฟังไม่มีเหตุผลเท่าไหร่ ก็ฉันไม่มีความหมายกับเธอ
ทุกๆคราวที่นั่งมองเหม่อ มันคิดถึงเธอรู้ไหม
ก็อาจจะเป็นแค่หมาที่เห่าเครื่องบิน แต่อยากให้เธอได้ยินข้อความข้างใน
ที่เจอเธอวันนั้นมันหวั่นไหว จนสุดที่ใจจะทน

จะให้ทำอย่างไหนที่เธอ จะได้หันมามองกันบ้าง
ขอแค่เพียงให้ฉันได้เดินร่วมทาง ก็สุขใจพอแล้ว
จะให้ทำอย่างไหนก็ยอม ไม่อ้อมค้อมเพราะใจแน่แน่ว
ก็เพราะรักเธอเข้าแล้วจริงๆ ก็อยากให้เธอเชื่อใจ

รู้ดีว่าฉันต้อยต่ำ รู้ดีว่าคำที่พูดไป
อาจจะทำให้เธอลำบากใจ ก็คงต้องขอโทษที

จะให้ทำอย่างไหนที่เธอ จะได้หันมามองกันบ้าง
ขอแค่เพียงให้ฉันได้เดินร่วมทาง ก็สุขใจพอแล้ว
จะให้ทำอย่างไหนก็ยอม ไม่อ้อมค้อมเพราะใจแน่แน่ว
ก็เพราะรักเธอเข้าแล้วจริงๆ ก็อยากให้เธอเชื่อใจ

รู้ดีว่าฉันต้อยต่ำ รู้ดีว่าคำที่พูดไป
อาจจะทำให้เธอลำบากใจ ก็คงต้องขอโทษที

ถ้าหากว่าทำให้เธอรู้สึกดี ก็คงจะพอมีทาง


******************

softly_gun:
Tweet



อ่านออกเสียง

การอ่านตัว ฤ

         ตัว ฤ จะอ่านออกเสียง ริ ในภาษาสันสกฤต แต่เมื่อไทยเรารับมาใช้ในภาษาไทยจะออกเสียงในการอ่านได้ 3 วิธีดังนี้
         1. อ่านออกเสียง ริ เมื่อประสมกับพยัญชนะ 6 ตัว คือ ก ต ป ท ศ ส เช่น ทฤษฎี ฤทธิ์ กฤษณาศฤงคาร ฯลฯ
         2. อ่านออกเสียง รึ เมื่อประสมพยัญชนะ 5 ตัว คือ ค น พ ม ห เช่น หฤทัย คฤหาสน์ พฤษภามฤคา ฯลฯ หรือเมื่อเป็นพยัญชนะต้นอยู่หน้าคำอื่น ๆ เช่น ฤดู ฤดี ฤคเวท ฤทัย ฯลฯ
         3. อ่านออกเสียง เป็น เรอ มีคำเดียว คือ ฤกษ์

วันนี้ต้องขอพักผ่อน จึงมอบเกร็ดฝากในภาษาไทยแต่เพียงเล็กน้อย ให้กับสมาชิก..../

เสลา:
Tweet



ขอบคุณค่ะคุณปืนฯ
เกร็ดเล้กเกร็ดน้อยเกี่ยวกับภาษาไทยเช่นนี้

คนรุ่นหลังจะไม่ค่อยสันทัด และอาจจะลืมเลือนกันไปทุกวันๆ
ได้นำขึ้นมาพูดถึงเป็นเรื่องที่มีประโยชน์จริงๆ

นำร่อง

[0] ดัชนีข้อความ

[#] หน้าถัดไป

[*] หน้าที่แล้ว